الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
7
تفسير مجمع البيان (فارسى)
مسكرات بدست مىآوريد . ( حذف ماء موصوله ، فراوان است ، مثل : إِذا رَأَيْتَ ثَمَّ رَأَيْتَ به تقدير : « اذا رأيت ما ثَم . . . » ) وَ رِزْقاً حَسَناً : بنا بر اين ميوهء درخت خورما و انگور ، براى تهيهء شراب و فوايد ديگر مورد استفاده قرار مىگيرند . شراب ، مادهاى مسكر و از نظر شرع حرام است . لكن استفادههاى ديگر نظير : سركه ، مويز ، رب ، رطب و خورما حلال است و قرآن آنها را « رزق نيكو » ناميده است . اين معنى از ابن مسعود و ابن عباس و سعيد بن جبير و حسن و قتاده و مجاهد و . . . است . حاكم در صحيح خود روايت كرده است كه : از ابن عباس در بارهء اين آيه سؤال كردند . پاسخ داد : « سكر » فايدهء حرامى است كه از خورما و انگور برده مىشود و « رزق حسن » فايدههاى حلال . قتاده گويد : اين آيه ، پيش از تحريم شراب ، نازل شده است . آيهء تحريم شراب ، بعد از اين آيه ، در سورهء مائده ، نازل گرديد . ابو مسلم گويد : نيازى به اين مطلب نداريم . اين آيه ، فوايد خورما و انگور را ذكر مىكند ، خواه شراب حلال باشد يا حرام ، زيرا خداوند مردم مشرك را مخاطب ساخته ، نعمتهاى خود را براى آنها شرح ميدهد . آنها شراب را مىنوشيدند و يكى از نعمتهاى آنان بود . شعبى و جبائى گويند : مقصود از « سكر » نوشابههاى حلال و مقصود از « رزق حسن » خوردنيهاى حلال و لذيذ است . بنا بر اين مقصود اين است كه شما انواع نوشابهها و خوردنيها را از خورما و انگور تهيه مىكنيد . كسانى كه خواستهاند از اين آيه ، استفاده كنند كه شراب انگور و خورما حلال است ، بخطا رفتهاند ، زيرا خداوند متعال ، فقط كارهاى مردم را بيان مىكند و استفاده هايى كه آنها از خورما و انگور مىگيرند ، مىشمارد . بديهى است كه از اين بيان ، استفاده نميشود كه شراب حلال است . در حقيقت ، خداوند متعال ، خبر مىدهد كه اين ميوه را آفريده است ، تا مردم